Share This Post

Frontpage / Hardware / Οδηγοί

Οδηγός Αγοράς #5: Μνήμες RAM

RAM

Όταν κάποιος αποφασίσει να χτίσει τον προσωπικό του υπολογιστή κομμάτι κομμάτι θα φτάσει κάποτε στο σημείο να διαλέξει ποια μνήμη RAM είναι η κατάλληλη για αυτόν. Γεννιέται σε αυτό το σημείο λοιπόν η απορία τι ακριβώς είναι η RAM και πως να διαλέξω την κατάλληλη. Παρακάτω, θα αναλύσουμε τι είναι οι μνήμες RAM και πως να διαλέξουμε τις κατάλληλες για εμάς βάσει των στοιχείων και των αριθμών.

Λίγα λόγια για να γνωρίσουμε καλύτερα τις RAM

RAM(Random access memory) σημαίνει Μνήμη Τυχαίας Προσπέλασης, είναι όρος που χρησιμοποιούμε για ηλεκτρονικές διατάξεις προσωρινής αποθήκευσης ψηφιακών δεδομένων, δηλαδή με απλά λόγια είναι η μνήμη στην οποία αποθηκεύονται προγράμματα και δεδομένα, προκειμένου είτε να εκτελεστούν είτε να υποστούν επεξεργασία αντίστοιχα κατά την χρονική περίοδο που είναι σε λειτουργία ο υπολογιστής μας. Μόλις κλείσει ο υπολογιστής, τα δεδομένα της RAM χάνονται και την καθιστούν έτοιμη για χρήση ξανά με εκ νέου άνοιγμα του υπολογιστή.

Τεχνικοί Όροι που πρέπει να ξέρουμε

Στο κομμάτι της αγοράς RAM, μπαίνουμε σε σκέψεις για το ποια RAM να διαλέξουμε αφού βλέπουμε εκατοντάδες παρόμοιες με διάφορα νούμερα να συνοδεύουν το κάθε μοντέλο. Η αλήθεια είναι πως αυτά τα νούμερα είναι αυτά που πρέπει να προσέξουμε και να τα συγκρίνουμε μεταξύ τους και όχι η εμφάνιση ή το λογότυπο που τις κοσμεί. Πάμε να δούμε πιο αναλυτικά τι εννοώ.
Μια μνήμη RAM χαρακτηρίζεται από την εξής ακολουθία αριθμών, πχ 9-9-9-24. Ας δούμε λοιπόν τι σημαίνουν αυτά:

9-9-9-24: Ο πρώτος αριθμός αφορά στο CL (CAS Latency) και είναι ο χρόνος που μεσολαβεί μέχρι η μνήμη να απαντήσει σε μία εντολή που δέχτηκε. Ο χρόνος, δηλαδή, που θα κάνει ο επεξεργαστής να πάρει την πληροφορία που ζήτησε.

9-9-9-24: Ο δεύτερος αριθμός είναι το tRCD (RAS to CAS Delay). Φανταστείτε το χώρο μέσα στις μνήμες του υπολογιστή σαν ένα matrix. Ένα πλέγμα από οριζοντίους και καθέτους. Στις ενώσεις τους, αποθηκεύονται τα δεδομένα μας (0 και 1 σε binary) και η κάθε ενωση έχει τη δική της διεύθυνση. Το RAS (Row Address Strobe) αναφέρεται στις οριζοντίους ενώ το CAS (Column Address Strobe) στις καθέτους. Το tRCD, λοιπόν, είναι ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ της ενεργοποίησης της οριζοντίου και της καθέτου όπου είναι αποθηκευμένη η πληροφορία.

9-9-9-24: Το τρίτο νούμερο είναι το tRP (RAS Precharge). Ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ της απενεργοποίησης της πρόσβασης σε μία γραμμή δεδομένων και την έναρξη της πρόσβασης μίας άλλης γραμμής.

9-9-9-24: Ο τελευταίος αριθμός είναι το tRAS (Active to Precharge Delay). Δείχνει το χρόνο που πρέπει να περιμένει η μνήμη μέχρι να αρχίσει η επόμενη πρόσβαση σε αυτήν.

Όπως ίσως να καταλάβατε λοιπόν, όσο μικρότερα είναι τα παραπάνω νούμερα τόσο ταχύτερες είναι οι μνήμες μας. Άρα για παράδειγμα δύο διαφορετικά modules DDR3 1600 MHz με διαφορετικούς χρονισμούς έχουν διαφορετικές επιδόσεις. Δηλαδή για παράδειγμα αν το ένα έχει 9-9-9-24 και το άλλο 15-15-15-36 τότε όπως είδαμε παραπάνω θα λέγαμε ότι το πρώτο είναι ταχύτερο. Ας δούμε όμως λίγο και τις ταχύτητες των μνημών DDR. Η ταχύτητά τους δηλώνεται από το νούμερο ακριβώς δίπλα από το είδος τους : DDR3(είδος)1600(ταχύτητα). Όμως αυτή που βλέπουμε δεν είναι η πραγματική. Η πραγματική τους ταχύτητα είναι ακριβώς η μισή (δηλαδή 800 MHz στο παράδειγμά μας). Αυτό ισχύει για όλες τις μνήμες DDR μνήμες είτε είναι οι “απλές” DDR, είτε είναι DDR2, DDR3 ή DDR4. Η διαφορά μεταξύ τους είναι ότι οι πρώτες μεταφέρουν δύο bits πληροφορίας ανά κύκλο ρολογιού, οι δεύτερες τέσσερα, οι τρίτες οκτώ και οι τελευταίες δεκαέξι.

RAM

Τόση ώρα γράφω για νούμερα, για ταχύτητες και κύκλους ρολογιού και πολλοί μπορεί να μπερδευτήκατε. Όχι άδικα. Ας πάρουμε ξανά το παράδειγμα των μνημών που αναφέραμε παραπάνω: DDR3 1600 MHz. Το 1600 δεν είναι η πραγματική ταχύτητα, όπως προείπαμε. Αυτή ταχύτητα είναι ουσιαστικά αυτή με την οποία επικοινωνούν οι μνήμες με τα υποσυστήματα της μητρικής μας (memory controller) και συχνά την ονομάζουμε εξωτερική. Η πραγματική ταχύτητα όλων των DDR μνημών προκύπτει αφού διαιρέσουμε την δηλωμένη ταχύτητα με τον αριθμό δύο(2). Στο παράδειγμά μας 1600/2 = 800 MHz. Όχι δεν μας κοροϊδεύουν. Απλά αυτές οι μνήμες μπορούν να στέλνουν δύο φορές δεδομένα σε κάθε κύκλο του ρολογιού τους οπότε είναι σαν να αποκτούν διπλάσια ταχύτητα. Μέσα στο τσιπάκι της μνήμης τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά.

Συγκρίσεις Μοντέλων

Πάμε σε κάτι ακόμα στο οποίο πρέπει να δώσουμε ιδιαίτερη έμφαση και μετά ίσως σταματήσω να σας βομβαρδίζω με πληροφορίες. Ίσως λοιπόν κάπου εδώ να γεννήθηκε η απορία σε κάποιους, πόσο κρατάει ο κύκλος ρολογιού σε κάθε μνήμη; Για να το βρούμε λοιπόν αυτό διαιρούμε τον αριθμό ένα (1) με την πραγματική (εσωτερική) ταχύτητα της μνήμης. Για το παράδειγμά μας και την μνήμη DDR3 1600MHz θα είναι 1/800 = 1,25 nanoseconds. Αντίστοιχα για μία DDR4 2400MHz θα είναι 1/1200 = 0.83 nanoseconds. Αυτό έχει να κάνει με το CL (CAS Latency – δηλαδή το πρώτο νούμερο από τα 9-9-9-24 που είδαμε στα πιο πάνω χαρακτηριστικά).

Άρα φτάνουμε στην τελική απορία που μας βασανίζει κάθε φορά: Ποια από τις δύο τελικά είναι ταχύτερη;
Ας πάρουμε δύο τυχαίες μνήμες RAM ως προς σύγκριση:

Α) DDR4 2400 MHz με 15-15-15-36
B) DDR3 1600 MHz με 9-9-9-24

Κάποιος θα σκεφτόταν ότι λόγω χαμηλότερου αριθμού στο CL (είπαμε, το πρώτο νούμερο) η DDR3 μνήμη θα ήταν ταχύτερη. Πάμε όμως να εφαρμόσουμε τους τύπους μας να δούμε τελικά τι ισχύει.

Απάντηση :

Α) 1/1200 = 0.83 nanoseconds
0.83 nanoseconds x 15 CL = 12.45 nanoseconds latency
B) 1/800 = 1,25 nanoseconds
1,25 nanoseconds x 9 CL = 11,25 nanoseconds latency

Άρα το CL από μόνο του δεν φτάνει για να προσδιορίσει την ταχύτητα μίας μνήμης. Όπως είδαμε παίζει σηματνικό ρόλο και η ταχύτητά τους. Στο παράδειγμά μας λοιπόν, ταχύτερη αποδείχτηκε η μνήμη DDR3 μιας και η καθυστέρηση ανταπόκρισης είναι κατώτερη (11.25 < 12.45) από αυτή της DDR4, παρόλο που η DDR4 είναι νεότερης τεχνολογίας. Βέβαια όπως διαπιστώσατε μιλάμε με χρόνων τάξεως nanoseconds, δηλαδή χιλιοστά του δευτερολέπτου. Αυτοί οι χρόνοι προφανώς δεν είναι αντιληπτοί από τον ανθρώπινο εγκέφαλο. Μεγάλη σημασία παίζουν όμως, σε περιπτώσεις που κάποιος “τρέχει” τεστ επιδόσεων(benchmark) στον υπολογιστή του και κυνηγάει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

Οι μνήμες RAM σε σχέση με το υπόλοιπο σύστημα

Αφού σκεφτήκαμε, υπολογίσαμε και βρήκαμε το ακριβές μοντέλο RAM που θα πάρουμε, πρέπει να λάβουμε υπόψιν μας ένα τελευταίο κριτήριο. Πολλές φορές οι μνήμες RAM αγγίζουν σε ταχύτητες νούμερα όπως 2000MHz, 3200MHz ακόμα και 3600MHz(εργοστασιακά). Θα πρέπει λοιπόν κάπου εδώ, να εξετάσουμε τα χαρακτηριστικά της μητρικής πλακέτας που πρόκειται να πάρουμε ή έχουμε ήδη στην κατοχή μας. Αν η μητρική μας υποστηρίζει μνήμες RAM με ταχύτητες μέχρι 2000MHz για παράδειγμα, αυτό σημαίνει ότι αν “κουμπώσουμε” πάνω της RAM με 2400MHz αυτές θα υπολειτουργούν, και συγκεκριμένα θα φτάσουν την ταχύτητα των 2000MHz και θα σταματήσουν εκεί. Έτσι λοιπόν πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στον συνδυασμό RAM και μητρικής.
Υπάρχουν άλλες φορές, που κάποιος σκέφτεται να αναβαθμίσει το σύστημά του και συγκεκριμένα το μέγεθος των μνημών RAM, και από 8GB να πάει σε 16GB για παράδειγμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις το καλύτερο δυνατό σενάριο, είναι ο φίλος μας να πάρει ακριβώς το ίδιο μοντέλο RAM με αυτό που έχει ήδη στο σύστημα του, και αυτό για να αποφύγει δυσλειτουργίες που μπορεί να προκύψουν. Πλήρως αδύνατο σενάριο είναι ο φίλος μας να συνδυάσει DDR3 μνήμες με DDR4. Αυτό πρακτικά είναι αδύνατο καθώς οι τεχνολογίες τους είναι διαφορετικές, οι κύκλοι ρολογιού των μνημών λειτουργούν με άλλο τρόπο και εν τέλει θα υπάρξει πρόβλημα. Όμως, ο ταπεινός μας φίλος, μπορεί να “ρισκάρει” να συνδυάσει στο σύστημά του 8GB με 4GB RAM ή 1866MHz με 1600MHz. Στην πρώτη περίπτωση απλά τα διαθέσιμα GB χρήσης του θα αυξηθούν στα 12GB, ενώ στην δεύτερη οι RAM των 1866MHz θα υπολειτουργούν με την κατώτερη δυνατή συχνότητα των 1600MHz. Προκειμένου να αποφύγουμε τέτοιες πολύπλοκες καταστάσεις, προσπαθούμε κάθε φορά να συνδυάζουμε τα ίδια μοντέλα RAM μεταξύ τους.

Μνήμες RAM και OC

Τέλος, για να κλείσουμε μιας και σας κούρασα, έκανα μια αναφορά πιο πάνω για εργοστασιακές ταχύτητες στις μνήμες. Κάθε stick μνήμης που παίρνουμε στα χέρια μας, είναι φτιαγμένο από το εργοστάσιο να τρέχει σε συγκεκριμένο αριθμό ταχυτήτων και volt. Σε περίπτωση που κάποιος θέλει για υπερχρονίσει τις μνήμες του(να κάνει Οverclock) πρέπει να λάβει υπόψιν του αυτά τα δύο νούμερα και να “παίξει” με αυτά. Στο παρόν άρθρο βέβαια δεν θα αναλύσουμε παραπάνω την διαδικασία του Overclock.

Σαν συμπέρασμα αλλά και συμβουλή, απορρέει το εξής: Ποτέ δεν αγοράζουμε μνήμες RAM μόνο με κριτήριο την εταιρεία κατασκευής ή το design της μνήμης. Εμβαθύνουμε στα νούμερα, κάνουμε τους υπολογισμούς μας και βρίσκουμε την καλύτερη λύση για τα μέτρα μας.

Μην ξεχάσετε να δείτε: Οδηγός Αγοράς #3: Motherboard

Share This Post